We zien het niet, al wat ons bedreigt is onzicht- en on(aan)tastbaar!
Vuilstortplaatsen, verbrandingsovens, kolen- en kernenergiecentrales, gas- en oliewinning, de kap van het amazonewoud, het leegvissen van de zeeën, de dieren in de bio-industrie, waterzuiveringsinstallaties, rioleringssystemen, luchtvervuiling, bodemverontreiniging, klimaatverandering enzovoorts, enzovoorts – we zien het gevaar niet met eigen ogen, we ervaren het nog niet aan den lijve. Is dat eigenlijk erg, en zo ja, hoezo?
Bij hoge uitzondering worden we geconfronteerd met wat beelden, feiten en cijfers, in een documentaire, op het nieuws of in de krant, maar zulke flitsen blijken niet indringend, niet schrijnend genoeg om te beklijven of een doorslaggevende invloed uit te oefenen op ons gedrag. Gedrag slijt dagelijks (steeds dieper) in, dus wil men succesvol zijn in het wijzigen van gedrag, dan dient men zich dagelijks te herinneren aan het waarom en waartoe van de gedragswijziging. Het is simpelweg een kwestie van herhalen, herhalen, herhalen.
Overigens zien we nog meer dingen niet, die een bedreiging vormen: pesticiden, hormonen en chemicaliën in en op ons voedsel en drinkwater(reserves), de uitwerking van dergelijke stoffen op ons lichaam, verteringsstelsel, brein, weefsels, vruchtbaarheid, allergieën, auto-immuunziekten, kanker etc. En in het verlengde, op grotere schaal: de gevolgen voor de biodiversiteit, voedselketens, ecosystemen, atmosfeer en vegetatie. Ook neemt het aantal natuurrampen sterk toe: droogte, overstromingen, tornado’s, pandemieën en wat dies meer zij. Conclusie: onze leefwijze leidt tot dood en verderf alom.
Sommige instanties, zoals overheden, NGO’s, wetenschappelijke onderzoeksbureaus en denktanks, proberen elkaar en ons, de burgers, in te laten zien hoe nijpend en urgent de situatie is, in de wereld. Terwijl anderen, wederom overheden, maar ook het bedrijfsleven en allerhande belangengroeperingen en lobbyisten, de situatie juist proberen te verdoezelen en bagatelliseren.
Veel van deze problemen overtreffen helaas onze persoonlijke levensduur en geografische grenzen (dorp, stad, provincie, land of continent), waardoor het in beide betekenissen ‘ver’ weg lijkt. Iets waar wij verder weinig mee te maken hebben, en voorlopig ook buiten staan. Dat komt mede, nogmaals, omdat zij in onze dagelijkse routine niet echt tastbaar of zintuiglijk te aanschouwen zijn. Het vergt daarom een voortdurende of op zijn minst periodieke inspanning van de verbeelding, van ons voorstellingsvermogen en onze herinnering, om onszelf en elkaar de realiteit van een noodlijdende aarde in te prenten.
Deze confrontatie met onze voedingsbodem – de natuur – is pijnlijk, want het wijst ons op onze afhankelijkheid, op het feit dat we overgeleverd zijn aan iets dat groter, ouder en machtiger is dan onszelf. We kunnen niet ongestraft doen en laten wat we willen, en altijd maar meer, meer, meer produceren en consumeren. De mythe van de maakbaarheid wordt steeds ongeloofwaardiger. Het is niet de mens die de wereld naar zijn hand zet, eerder andersom. Nog waarheidsgetrouwer is echter dat mens, dier en aarde elkaar wederzijds vormen, idealiter in dynamische symbiose.
Welke politici en politieke partijen durven dergelijke zorgen niet alleen vrijblijvend te beamen (d.w.z. in algemene bewoordingen), maar ook daadwerkelijk te stemmen voor een groener en duurzamer beleid, wanneer het er om spant? Wie stelt progressieve en in potentie veelbelovende wetsvoorstellen op, om woord en gebaar op (korte) termijn om te zetten in heuse daden? Dat zijn GroenLinks en De Partij voor de Dieren, en in mindere mate D66. Het CDA, de VVD en de PVV blijven liever de illusie koesteren dat de markt het allemaal wel oplost. Dat is trouwens niet zomaar een onschuldige mening, gelet op de vele mogelijke slachtoffers die daar direct dan wel indirect het gevolg van (zullen) zijn.
Wat is de reikwijdte van jouw verbeelding? Hoe een sterkgeheugen heb jij? Kijk jij verder dan je neus lang is? Zeg dan hardop: dit is mijn stem!
